|
Zdrowa osoba zawsze przekazuje normalne kopie genów kolejnemu
pokoleniu. W odróżnieniu, osoba z HD może przekazać albo zdrowy albo
„wadliwy” gen z prawdopodobieństwem wynoszącym 50:50 (założywszy,
że rodzic jest osobnikiem heterozygotycznym dla genu HD). Zatem, kiedy
jeden rodzic jest nosicielem genu HD, dziecko odziedziczy normalny gen
od zdrowego rodzica i będzie miało 50% szans na odziedziczenie wadliwego
genu od chorego rodzica. Nie, jest to niemożliwe. Osoby, które chorują na HD urodziły się z wadliwym
genem. Nie musi tak być. Ryzyko zachorowania wynosi 50% na każde dziecko osoby,
która jest nosicielem genu HD. Całkowite ryzyko odziedziczenia genu HD wynosi 50% dla każdego dziecka
(przy założeniu, że tylko jeden rodzic jest nosicielem tylko jednej
wadliwej kopii zmutowanego genu). Nie oznacza to, że polowa dzieci w
jakiejkolwiek rodzinie odziedziczy gen HD. Na przykład, w rodzinie z trójką
dzieci, możliwe jest, że jedno dziecko, dwoje lub troje dzieci odziedziczy
wadliwy gen, albo, że np. cała trójka odziedziczy tylko zdrowy gen.
Jest to zwykły przypadek. HD może w równym stopniu dotknąć kobiety,
jak i mężczyzn.
Oznacza to, że albo twoja matka, albo ojciec, bądź jeden z twoich dziadków
jest nosicielem genu HD, niezależnie od tego, czy wystąpiły u nich
objawy choroby, czy też nie. Jeśli jeden z rodziców cierpi na HD, ryzyko
odziedziczenia genu HD wynosi 50%. Jeśli na HD cierpi ktoś z dziadków i
nie jest wiadomo czy rodzic jest nosicielem genu HD, wtedy statystycznie
ryzyko odziedziczenia wynosi 25%.
Wg definicji nosiciel nie cierpi na chorobę, dopóki nie zaczną uwidaczniać
się objawy i znaki choroby. Osoby, które odziedziczyły wadliwy gen HD mogą zachorować na chorobę
Huntington’a w zależności od liczby powtórzeń CAG, choć zazwyczaj ma
to miejsce dopiero w wieku średnim. Mogą również przekazać zmutowany
gen swoim dzieciom. Jednakże, jak już wyjaśniono powyżej, dzieci mają
50% szans na odziedziczenie normalnej bądź zmutowanej kopii genu.
Każde dziecko rodzica, który jest nosicielem genu HD ma 50% szans na
odziedziczenie wadliwego genu. Jeśli sam masz 50% szans na odziedziczenie
wadliwego genu i nie zdecydujesz się na zrobienie badań genetycznych,
wtedy statystycznie rzecz ujmując, ryzyko odziedziczenia genu
warunkującego HD przez twoje dziecko wynosi 25%. Jeśli dana osoba nie odziedziczy genu HD, wtedy nie zachoruje i nie przekaże
genu HD kolejnemu pokoleniu. Gen HD nie może ominąć pokolenia,
ale mogą nie pojawić się objawy choroby. Sytuacja taka może mieć miejsce,
kiedy nosiciel genu umrze, zanim zaczną pojawiać się objawy choroby,
co utrudnia ustalenie rodzinnej historii dziedziczenia choroby.
Tak. Ryzyko odziedziczenia genu wynosi 50% przy porodzie. Po przekroczeniu
wieku średniego, ryzyko zachorowania maleje z wiekiem. Jeśli dana
osoba dożyje 60 lat bez żadnych objawów, wtedy ryzyko zachorowania na
HD jest mniejsze. W niektórych rodzinach chorowanie na HD zaczyna się później niż w
innych rodzinach. Czynniki, które decydują o wieku, kiedy dana osoba zacznie
chorować są skomplikowane i obecnie badane przez lekarzy. Istnieje
pośredni związek między liczbą powtórzeń trinukleotydów, a początkiem
choroby. Ogólnie, oznacza to, że im wyższa liczba powtórzeń CAG, tym
wcześniej pojawiają się objawy HD. Liczba powtórzeń CAG nie jest jednak
jedynym czynnikiem, który wpływa na wiek, w którym zaczyna się choroba.
Na związek ten wydają się mieć wpływ również inne geny (tzw. modyfikatory genetyczne). Wpływy środowiskowe również mogą tutaj odegrać
pewną rolę.
Ogólnie rzecz ujmując, objawy HD pojawiają się, kiedy powtórzenie trinukleotydu
ma więcej niż 40 jednostek CAG. Osoby, z pośrednią liczbą
powtórzeń CAG (36-39 powtórzeń CAG) mogą zachorować bardzo późno
w życiu, albo też objawy HD nigdy nie wystąpią. Większe liczby powtórzeń
CAG są zazwyczaj związane z wczesnym występowaniem choroby (poniżej
20 roku życia), tak jak ma to miejsce w przypadku młodzieńczej postaci
HD. Istnieje szeroki zakres rozmiarów sekwencji CAG, ale pacjenci, u
których choroba zaczyna się poniżej 10 roku życia (dziecięce HD), często
mają ponad 80 powtórzeń CAG.
75% przypadków młodzieńczej postaci HD występuje, gdy zmutowany gen
jest przekazywany przez ojca, a 25%, jeśli przez matkę. Jeśli gen ma więcej
niż 29 jednostek CAG, ilość powtórzeń może się zwiększyć, podczas
przekazywania następnemu pokoleniu, ale ma to miejsce bardzo rzadko.
W przypadkach, kiedy gen ma liczbę jednostek CAG, które decydują o
chorobie (36 jednostek i więcej), istnieje większe prawdopodobieństwo,
że powtórzenie zmieni swoje rozmiary, podczas przekazywaniu następnemu
pokoleniu. Jeśli powtórzenie CAG jest dziedziczone po ojcu, istnieje
większe prawdopodobieństwo, że się zwiększy, niż zmniejszy. Stopniowe
zwiększanie się liczby powtórzeń prowadzi do wcześniejszego początku
choroby – zjawisko to nosi nazwę antycypacji. Ponieważ antycypacja
częściej występuje, kiedy to ojciec cierpi na HD, w większości przypadków
młodzieńczą postać HD dziedziczy się po ojcu. Początek HD w młodocianym wieku jest rzadki. Jeśli mężczyzna cierpi na
HD, nie oznacza to automatycznie, że jego dzieci na pewno zachorują na
młodzieńczą postać HD.
Tak, ale jest to bardzo rzadkie. Mutacja HD „de-novo” (pol. na nowo) odnosi
się do sytuacji, kiedy HD pojawiało się w rodzinie w której wcześniej
nie było przypadków HD. Oznacza to, że pojawiła się nowa, spontaniczna
mutacja, która nie została odziedziczona po żadnym z rodziców. W
niektórych przypadkach, kiedy liczna powtórzeń trinuklepotdu wykazuje
wartości graniczne (tj. 35-39 powtórzeń) u zdrowego mężczyzny, może
wystąpić zwiększenie się powtórzeń CAG w czasie produkcji komórek
nasienia, co powoduje chorobę u potomstwa.
Jest to niezwykle rzadka sytuacja. Jeśli obydwoje rodzice są nosicielami
wadliwej kopii genu, wtedy ogólne ryzyko odziedziczenia genu HD
przez potomstwo wzrasta do 75%. Dziecko jest objęte 25% ryzykiem bycia
osobnikiem homozygotycznym, tj. takim, który odziedziczył dwie wadliwe
kopie genu. U homozygotycznych osobników ogólnie nie występują objawy
wcześniejszej choroby, ale może występować zwiększona szybkość
postępu choroby.
Tak, zostało opisanych kilka chorób podobnych do HD (HDLD –
Huntington’s Disease Like Diseases), chociaż geny odpowiedzialne za te
zaburzenia są inne, niż te, które wywołują HD. Ponadto, charakter tych
chorób i ich objawy również są nieco inne.
|