|
Pierwszymi subtelnymi objawami mogą być lekkie zmiany osobowości i
nastroju. Pewną wskazówką może być słaba pamięć, niezdarność, krótkie,
przypadkowe ruchy przypominające „wiercenie się” dotyczące palców
i u rąk i stóp. Bardzo często, w tych bardzo wczesnych stadiach choroby,
chory nie szuka porady lekarza i może minąć kilka lat, zanim choroba jest
medycznie zdiagnozowana. Ponieważ choroba rozwija się bardzo wolno
dlatego jej początek określa się jako „podstępny”.
HD charakteryzuje się kombinacją zaburzeń motorycznych (związanymi
z ruchem), zachowania (zmiana nastroju) i zdolności poznawczych (odpowiedzialnych
za myślenie). W zależności od predyspozycji danej osoby
objawy HD mogą się różnić co do zakresu, ciężkości przebiegu, wieku, w
którym pierwszy raz występują oraz szybkości postępu. Różnice te mogą
występować nawet w obrębie członków tej samej rodziny. Dana osoba z
HD może mieć na przykład bardzo widoczne zaburzenia ruchowe, ale tylko
łagodne objawy psychiatryczne i pogorszenie się zdolności intelektualnych,
podczas kiedy inna osoba może latami cierpieć na depresję i stany
niepokoju, zanim pojawią się jakiekolwiek zaburzenia ruchu.
Jednym z najwcześniejszych objawów ruchowych choroby
Huntington’a jest pląsawica (łac. chorea) czyli mimowolne ruchy przypominające
taniec. Łacińska nazwa chorea pochodzi od greckiego słowa
choreia, które oznacza taniec. W początkowych stadiach choroby te
dodatkowe ruchy nie zdarzają się często i nie są zbyt duże. Pacjenci z HD
charakteryzują się również powolniejszym zapoczątkowywaniem zaplanowanych
ruchów; jest to często bardzo subtelne i zjawisko to można opisać
jako bradykinezję (spowolnienie ruchowe).
W miarę postępu choroby, objawy te stają się coraz bardziej widoczne.
W średnim stadium choroby pląsawica może wywoływać całkiem spore
ruchy mięśni kończyn, twarzy i tułowia. Spowolnienie ruchów również
postępuje, ale może nie być tak widoczne ze względu na przesłaniającą
je pląsawicę. Dodatkowo, może się również uwidocznić dystonia.
Dystonia polega na występowaniu nienaturalnie powolnych, przedłużonych
skurczów mięśni, które powodują powtarzające się ruchy często
skrętne dotyczące różnych części ciała. Zatem objawy ruchowe choroby
Huntington’a są kombinacją pląsawicy, bradykinezji i dystoni, które w
widoczny sposób wpływają na postawę, równowagę i chód. W niektórych
przypadkach, osoba z HD może się wydawać zesztywniała. Często występują
również zaburzenia okoruchowe. Mowa pacjenta z HD staje się z
czasem niewyraźna; mogą również pojawić się trudności z połykaniem,
które z kolei mogą prowadzić do utraty masy ciała. Pomocne mogą być
skierowania do logopedy i dietetyka.
Oprócz zaburzeń ruchy wymienionych powyżej, HD powoduje zmiany
osobowości i zmiany w zachowaniu/zmiany nastroju. Najczęściej w
przypadku HD mamy do czynienia z depresją, apatią, niepokojem, drażliwością,
wybuchami gniewu, impulsywnością, zespołami obsesyjno-kompulsywnymi,
zaburzeniami snu i wycofywaniem się z życia społecznego.
Czasem można również zaobserwować urojenia (błędne przekonania) i
halucynacje (widzenie, słyszenie czy odczuwanie rzeczy, które naprawdę
nie istnieją).
Cechą charakterystyczną HD są również zaburzenia zdolności poznawczych
(zaburzenia myślenia), które wpływają na problemy z rozumieniem,
rozumowaniem, ocenianiem oraz pamięcią. Do zaburzeń zdolności
poznawczych zaliczmy: powolniejsze myślenie, problemy z koncentracją,
organizacją, planowaniem, podejmowaniem decyzji, odpowiadaniem na
pytania; występują również kłopoty z pamięcią krótkotrwałą, jak i ograniczone
umiejętności rozwiązywania problemów oraz przyjmowania i
rozumienia nowych informacji.
Istnieje również szereg objawów, które często pojawiają się w przebiegu
choroby, a zaliczamy do nich m.in. utratę masy ciała, zaburzenia snu i
nietrzymanie moczu. Zgodnie z klasyfikacją opracowaną prze Dr. Ira Shoulson, postępowanie
choroby można podzielić na pięć etapów: -
Wczesny etap: u pacjenta zostaje zdiagnozowana choroba
Huntington’a, może on jednak w pełni funkcjonować zarówno w
domu jak i w pracy.
Wczesny etap średni: pacjent może pracować zawodowo, ale na
„niższych obrotach”. Pomimo pewnych trudności, wciąż radzi sobie z
codziennymi sprawami.
-
Późny etap średni: chory nie może już pracować, ani wypełniać
obowiązków domowych. Potrzebuje pomocy lub kontroli w zajmowaniu
się codziennymi sprawami finansowymi. Inne codzienne zadania
mogą sprawiać niewielkie trudności, ale wymagają jednie nieznacznej
pomocy.
-
Wczesny etap zaawansowany: chory nie jest już niezależny w wykonywaniu
codziennych czynności, ale wciąż może mieszkać w domu
pod opieką rodziny i profesjonalnych opiekunów.
-
Etap zaawansowany: pacjent wymaga pełnego wsparcia w wykonywaniu
codziennych czynności i zazwyczaj wymagana jest zawodowa
opieka pielęgniarska.
Jeśli choroba Huntington’a zaczyna się wcześnie w życiu (tj. przed 20
rokiem życia), pląsawica jest mniej widoczna, ale za to częściej występuje
powolność ruchów (bradykinezja) i sztywność. W większości przypadków
szybkość postępowania choroby w młodzieńczej postaci HD jest większa,
niż w przypadku HD u dorosłych. Do wczesnych objawów HD w postaci
młodzieńczej zaliczamy silne zmiany w zachowaniu, problemy z uczeniem
się, kłopoty w szkole oraz problemy z mową. Czasami mogą wystąpić
ataki padaczki i są one częściej spotykane u młodych pacjentów, niż u
dorosłych.
Jeśli HD zaczyna się w późniejszym wieku, zazwyczaj pląsawica bywa
silniejsza, a powolność i sztywność są mniej zauważalne. U pacjentów,
u których choroba zaczyna się w późnym wieku, może być trudno prześledzić
jej dziedziczenie w rodzinie, ponieważ rodzice danej osoby mogli również cierpieć na HD, ale mogli umrzeć, zanim zaobserwowano u nich
jakiekolwiek objawy choroby.
|